Bản án chế độ thực dân Pháp (tiếng Pháp: Le Procès de la colonisation française) là một tác phẩm chính luận do Nguyễn Ái Quốc viết bằng tiếng Pháp và được xuất bản năm 1925- 1926 trên một tờ báo của Quốc tế Cộng sản có tên Imprékor.

Nội dung

Tác phẩm gồm 12 chương và phần phụ lục

• Chương 1: Thuế máu
• Chương 2: Việc đầu độc người bản xứ
• Chương 3: Các quan thống đốc
• Chương 4: Các quan cai trị
• Chương 5: Những nhà khai hoá
• Chương 6: Tệ tham nhũng trong bộ máy cai trị
• Chương 7: Bóc lột người bản xứ
• Chương 8: Công lí
• Chương 9: Chính sách ngu dân
• Chương 10: Chủ nghĩa giáo hội
• Chương 11: Nỗi khổ nhục của người phụ nữ bản xứ
• Chương 12: Nô lệ thức tỉnh
• Phụ lục: Gửi thanh niên Việt Nam

Nội dung tác phẩm tố cáo thực dân Pháp dùng mọi thủ đoạn khốc liệt bắt "dân bản xứ" phải đóng "thuế máu" cho chính quốc... để "phơi thây trên chiến trường Châu Âu"; đày đoạ phụ nữ, trẻ em "thuộc địa"; các thống sứ, quan lại thực dân độc ác như một bày thú dữ, v.v. Tác phẩm hướng các dân tộc bị áp bức đi theo con đường Cách mạng tháng Mười Nga, tiêu diệt hai cái vòi của con đỉa đế quốc – một vòi bám vào giai cấp vô sản ở chính quốc, một vòi bám vào nhân dân thuộc địa. Tác phẩm đề ra cho nhân dân Việt Nam con đường đấu tranh giải phóng dân tộc theo chủ nghĩa Marx-Lenin

Ý nghĩa

Theo sách giáo khoa Ngữ văn lớp 8 của Việt Nam, chính quyền thực dân đã biến người dân ngèo khổ ở các xứ thuộc địa thành vật hi sinh để phục vụ cho lợi ích của mình trong các cuộc chiến tranh tàn khốc. Nguyễn Ái Quốc đã vạch trần sự thật ấy bằng những tư liệu phong phú, xác thực, bằng ngòi bút trào phúng hào sắc sảo